Podcastserie
De Kunst van Transparantie is een podcastreeks van tien afleveringen die ik samen met Asha Narain en Publiek Denken heb ontwikkeld, en waarin ik als co-host het gesprek voer. In elke aflevering onderzoeken we één centrale vraag over macht, vertrouwen, geschiedenis of technologie — op zoek naar hoe transparant Nederland werkelijk is, en wat dat zegt over onze democratie en onze identiteit.
Met Bas van Beek (onderzoeksjournalist) en Paul Frissen (politiek filosoof)
Hoe transparant is Nederland eigenlijk? Onderzoeksjournalist Bas van Beek en bestuurskundige Paul Frissen over waarom overheidsinformatie vaak toch achter slot en grendel blijft — en of volledige openheid altijd wenselijk is.
Met Maarten Schurink (SG Defensie) en Pascalle Grotenhuis (DG Buitenlandse Zaken)
Wat gebeurt er als openheid schade toebrengt aan mensen of aan de veiligheid van de staat? Maarten Schurink (Defensie) en Pascalle Grotenhuis (Buitenlandse Zaken) over de grens tussen het recht op informatie en de noodzaak om te beschermen.
Column — Manuela Fun
“In het gesprek kwam een onderscheid naar voren dat mij bijbleef: beschermen is iets anders dan verbergen. Beschermen betekent zorgvuldig omgaan met informatie omdat openbaarmaking schade kan veroorzaken. Verbergen betekent informatie achterhouden om kritiek te vermijden.”
Lees de column: Beschermen is iets anders dan verbergen
Met Marja Wagenaar (oud-Tweede Kamerlid en besluitvormingsarchitect)
Waarom blijft openheid bij de overheid zo ongewoon? Marja Wagenaar, oud-Kamerlid en besluitvormingsexpert, over de wortels van een cultuur waarin voorzichtigheid en angst vaak de boventoon voeren.
Met Peter Burger (onderzoeker journalistiek en desinformatie, Universiteit Leiden) en Marije Arentze (adviseur strategische weerbaarheid tegen desinformatie)
Hoe ontstaat vertrouwen, hoe raakt het beschadigd, en hoe herstel je het? Peter Burger (Universiteit Leiden) en Marije Arentze (TwynstraGudde) over desinformatie en de vraag of transparantie vertrouwen daadwerkelijk terugbrengt.
Column — Manuela Fun
“Fact-checks en strengere regels zijn nodig — maar ze beantwoorden niet de kernvraag: hoe houden we een samenleving bij elkaar als mensen steeds vaker in verschillende werkelijkheden leven?”
Lees de column: We bestrijden desinformatie. Maar verliezen we iets groters uit het oog?
Hoe raakt geautomatiseerde besluitvorming de transparantie van de overheid? Aan de hand van de toeslagenaffaire onderzoeken we wat er gebeurt wanneer technologie beslist — zonder dat iemand nog kan uitleggen waarom.
Transparantie is niet alleen een democratische waarde, maar ook een strategisch instrument. Een politiek analist en lobby-expert over machtsverhoudingen in internationale handelsrelaties, en over wie er baat bij heeft als informatie openbaar wordt.
Een crisismanager en een beleidsmaker kijken terug op de besluitvorming tijdens de coronapandemie, en op de spanning tussen transparantie, snelheid, veiligheid en verantwoording wanneer een crisis om directe actie vraagt.
Hoe open is Nederland over het koloniale verleden? Deze aflevering onderzoekt de drempels rond toegang tot koloniale archieven, en wat verantwoording over historische geheimhouding zou kunnen betekenen.
Hoe bepaalt de manier van framen in beleid en journalistiek onze nationale identiteit? Deze aflevering vraagt welke verhalen onverteld blijven, en wiens perspectief ondervertegenwoordigd is in het dominante narratief.
De afsluitende aflevering van de reeks blikt terug op wat de gesprekken hebben blootgelegd over openheid, macht en vertrouwen — en wat dat zegt over wie we zijn als land.